O potrzebie badań nad dziedzictwem kultury materialnej utrwalonym w polskiej frazeologii i paremiologii

Main Article Content

Ewa Młynarczyk

Abstrakt

The paper is an attempt at a synthetic presentation of one research area in phraseology and paremiology, namely the evidence of old material culture preserved in fixed multi-word units. The author considers previous achievements in this field and indicates the options for completing new tasks connected with collecting, describing and analyzing multverbisms mo- tivated by material culture realia, and with an attempt at popularizing scientific reflection on this topic.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Młynarczyk, E. (2016) „O potrzebie badań nad dziedzictwem kultury materialnej utrwalonym w polskiej frazeologii i paremiologii”, ANNALES UNIVERSITATIS PAEDAGOGICAE CRACOVIENSIS. STUDIA LINGUISTICA, (11). Dostępne na: https://studialinguistica.uken.krakow.pl/article/view/5164 (Udostępniono: 16 lipiec 2024).
Dział
Artykuły naukowe

Bibliografia

Bajerowa I., 1980, Wpływ techniki na ewolucję języka polskiego, Kraków.
Google Scholar

Bartmiński J. (red.), 1990, Językowy obraz świata, Lublin.
Google Scholar

Bartmiński J., 2000, Językowy obraz Polaków w okresie przemian, [w:] Komparacja systemów i funkcjonowania współczesnych języków słowiańskich, red. S. Gajda, Opole, s. 179–195.
Google Scholar

Bartmiński J., 2001, O językowym obrazie świata Polaków końca XX wieku, [w:] Polszczyzna XX wieku. Ewolucja i perspektywy rozwoju, red. S. Dubisz, S. Gajda, Warszawa, s. 27–53.
Google Scholar

Bartmiński J., 2009, Językowe podstawy obrazu świata, wyd. 3, Lublin.
Google Scholar

Buttler D., 1989, Dlaczego zanikają przysłowia w dwudziestowiecznej polszczyźnie?, „Poradnik Językowy”, z. 5, s. 332–337.
Google Scholar

Bystroń J.S., 1933, Przysłowia polskie, Kraków.
Google Scholar

Chlebda W., 2000, Płaszczyzny oglądu językowego obrazu świata w opisie semantycznym języka, [w:] Komparacja systemów i funkcjonowania współczesnych języków słowiańskich, red. S. Gajda, Opole, s. 163–178.
Google Scholar

Chlebda W., 2001, Frazeologia polska minionego wieku, [w:] Polszczyzna XX wieku. Ewolucja i perspektywy rozwoju, red. S. Dubisz, S. Gajda, Warszawa, s. 155–165.
Google Scholar

Chlebda W., 2007a, Mały prywatny katalog pilnych zadań frazeologicznych, [w:] Problemy Frazeologii Europejskiej VIII, red. A.M. Lewicki, Lublin, s. 15–31.
Google Scholar

Chlebda W. (red.), 2007b, Frazeologia a językowe obrazy świata przełomu wieków, Opole.
Google Scholar

Dynak W., 1993, Łowy, łowcy i zwierzyna w przysłowiach polskich, Wrocław.
Google Scholar

Dynak W., 2012, Łowiectwo w kulturze polskiej, Wrocław.
Google Scholar

Dźwigoł R., 2004, Polskie ludowe słownictwo mitologiczne, Kraków.
Google Scholar

Dźwigoł R., 2012, Obraz stołu w polszczyźnie, „Język Polski”, t. 92, s. 301–311.
Google Scholar

Dźwigoł R., 2014, O „diabelskich” nazwach i nazwaniach, [w:] Polono-Slavica in honorem Maria Wojtyła-Świerzowska, red. L. Bednarczuk, H. Chodurska, A. Mażulis-Frydel, Kraków, s. 77–90.
Google Scholar

Dźwigoł R., 2015, Jedz, a bądź zdrów – porady dotyczące jedzenia i zdrowia (na podstawie polskich przysłów i powiedzeń), [w:] Dialog z Tradycją, t. 3: Język – komunikacja – kultura, red. R. Dźwigoł, I. Steczko, Kraków, s. 199–214.
Google Scholar

Dźwigoł R., 2016, Ślady wierzeń ludowych z zakresu demonologii odzwierciedlone w jednostkach frazeologicznych, [w:] W kręgu dawnej polszczyzny, t. 2, red. M. Mączyński, E. Horyń, E. Zmuda, Kraków, s. 333–358.
Google Scholar

Dźwigoł R., Steczko I. (red.), 2015, Dialog z Tradycją, t. 3–4: Język – komunikacja – kultura, Kraków.
Google Scholar

Hensel W., Pazdur J. (red.), 1978, Historia kultury materialnej Polski w zarysie, t. 1: Od VII do XII wieku, red. M. Dembińska, Z. Podwińska; t. 2: Od XIII do XV wieku, red. A. Rutkowska-Płachcińska; t. 3: Od XVI do połowy XVII wieku, red. A. Keckowa, D. Molenda; t. 4: Od połowy XVII do końca XVIII wieku, red. Z. Kamieńska, B. Baranowski; t. 5: Od 1795 do 1870 roku, red. E. Kowecka, oprac. M. Różycka-Glassowa, E. Kowecka, t. 6: Od 1870 do 1918 roku, red. B. Baranowski, J. Bartyś, T. Sobczak, Warszawa.
Google Scholar

Horyń E., 2011, Słownictwo wiejskich ksiąg sądowych ziemi brzeskiej (XVI–XIX w.), Kraków.
Google Scholar

Jędrzejko E., 2000, Frazeologia w przestrzeni lingwistyki „integralnej” (Uwagi o wieloaspektowości badań frazeologicznych), „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska”, s. 99–120.
Google Scholar

Jędrzejko E., 2002a, Obrazki z dziejów Polski – czyli jeszcze o historyczno-kulturowym aspekcie frazeologii i paremiologii, [w:] Problemy Frazeologii Europejskiej V, red. A.M. Lewicki, Lublin, s. 60–78.
Google Scholar

Jędrzejko E., 2002b, Przeszłość szlachecko-włościańska w języku przechowana, [w:] W kręgu zagadnień dydaktyki języka i literatury, red. H. Synowiec, Katowice, s. 604–613.
Google Scholar

Jędrzejko E., 2007, O polskiej kulturze kulinarno-biesiadnej z perspektywy etnoparemiologii, [w:] Pokarmy i jedzenie w kulturze. Tabu, dieta, symbol, red. K. Łeńska-Bąk, Opole, s. 13–33.
Google Scholar

Jędrzejko E., 2009, W stronę etnoparemiologii słowiańskiej. Kultura narodowa w przysłowiach utrwalona, [w:] Cлавянские язики: acпeкты иccледования, red. E.N. Rudenko, Mińsk, s. 65–72.
Google Scholar

Kobylińska J., 2013, Studia nad językiem ksiąg gromadzkich wsi Kasina Wielka 1513–1804, Kraków.
Google Scholar

Koziara S., 2001, Frazeologia biblijna w języku polskim, Kraków.
Google Scholar

Koziara S., 2007, Obrazy świata biblijnego utrwalone w polskiej frazeologii, [w:] Frazeologiaa językowe obrazy świata przełomu wieków, red. W. Chlebda, Opole, s. 183–190.
Google Scholar

Koziara S., 2009, Tradycyjne biblizmy a nowe polskie przekłady Pisma Świętego, Kraków.
Google Scholar

Koziara S., 2015, Szkice z polskiej frazeologii biblijnej, Kraków.
Google Scholar

Krasnowolski A., 1906, Przenośnie mowy potocznej, cz. 2: Życie praktyczne i duchowe, Warszawa.
Google Scholar

Krawczyk-Tyrpa A., 1987, Frazeologia somatyczna. Związki frazeologiczne o znaczeniach motywowanych cechami części ciała w gwarach polskich, Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk – Łódź.
Google Scholar

Lakoff M., Johnson G., 1988, Metafory w naszym życiu, tłum. T.P. Krzeszowski, Warszawa.
Google Scholar

Mazurkiewicz-Brzozowska M., 1993, Praca: wybrane warianty znaczenia słowa we współczesnej polszczyźnie i ich struktura kognitywna, [w:] Nazwy wartości: studia leksykalno-semantyczne, t. 1, red. J. Bartmiński, M. Mazurkiewicz-Brzozowska, Lublin, s. 133–145.
Google Scholar

Młynarczyk E., 2008, Dawne zwyczaje handlowe utrwalone w polskiej frazeologii, „Annales Academiae Paedagogicae Cracoviensis. Studia Linguistica”, t. 4, s. 292–301.
Google Scholar

Młynarczyk E., 2011, Od kiedy szewc bez butów chodzi? – tradycyjne zawody rzemieślnicze w polskiej frazeologii i paremiologii, „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Linguistica”, t. 6, s. 233–243.
Google Scholar

Młynarczyk E., 2012a, Wybrane historycznokulturowe aspekty frazeologii rzemieślniczej, „Studia Językoznawcze”, t. 11, Szczecin, s. 137–150.
Google Scholar

Młynarczyk E., 2012b, Znać pana po cholewach, czyli utrwalony w przysłowiach obraz ubioru jako symbolu hierarchii społecznej, „LingVaria”, t. 7, z. 2 (14), s. 55–64.
Google Scholar

Młynarczyk E., 2013, Nie święci garnki lepią. Obraz rzemiosła utrwalony w polskiej frazeologii, Kraków.
Google Scholar

Młynarczyk E., Horyń E. (red.), 2016, Dialog z Tradycją, t. 5: Językowe dziedzictwo kultury materialnej, Kraków.
Google Scholar

Moszyński L., 1958, Wstęp do filologii słowiańskiej, Warszawa.
Google Scholar

Nowakowska A., 2005, Świat roślin w polskiej frazeologii, Wrocław.
Google Scholar

Nowakowska A., 2006, Staropolskie frazeologizmy „naturalne” w świadomości językowej współczesnych Polaków, [w:] Staropolszczyzna piękna i interesująca, t. 2, red. E. Koniusz, S. Cygan, Kielce, s. 57–63.
Google Scholar

Nowakowska A., 2007, Językowy obraz miasta w polskiej frazeologii, [w:] Frazeologia a językowe obrazy świata przełomu wieków, red. W. Chlebda, Opole, s. 303–308.
Google Scholar

Nowakowska B., 2005, Nowe połączenia wyrazowe we współczesnej polszczyźnie, Kraków.
Google Scholar

Pajdzińska A., 1988, Frazeologia a zmiany kulturowe, „Poradnik Językowy”, z. 7, s. 480–487.
Google Scholar

Pajdzińska A., 2010, Przydatność frazeologizmów w badaniach językowego obrazu świata, [w:] Perspektywy współczesnej frazeologii polskiej. Teoria. Zagadnienia ogólne, red. S. Bąba, K. Skibski, M. Szczyszek, Poznań, s. 87–97.
Google Scholar

Pajdzińska A., Krzyżanowski P. (red.), 1999, Przeszłość w językowym obrazie świata, Lublin.
Google Scholar

Piela A., 2009a, Paleosemantyzmy w związkach frazeologicznych „Poradnik Językowy”, nr 4, s. 65–74.
Google Scholar

Piela A., 2009b, O badaniach polskiej frazeologii historycznej, [w:] Zielonogórskie seminaria językoznawcze 2006–2007, red. M. Hawrysz, Zielona Góra, s. 57–67.
Google Scholar

Pihan-Kijasowa A., 2010, Wileńskie słownictwo rzemieślnicze XVI–XVIII wieku. Rekonesans badawczy, [w:] Językowe i kulturowe dziedzictwo Wielkiego Księstwa Litewskiego. Księga jubileuszowa na 1000-lecie Litwy, red. J. Mędelska, Z. Sawaniewska-Mochowa, Bydgoszcz, s. 334–341.
Google Scholar

Puda-Blokesz M., 2014, Mitologizmy frazeologiczne w języku polskim (na materiale leksykografii XX i XXI wieku), Kraków.
Google Scholar

Puda-Blokesz M., 2015, Po nitce do kłębka: mały słownik mitologizmów frazeologicznych języka polskiego, Kraków.
Google Scholar

Puda-Blokesz M., 2016, Wokół problemów genezy polskich mitologizmów frazeologicznych, [w:] Perspektywy współczesnej frazeologii polskiej: geneza dawnych i nowych frazeologizmów polskich, red. G. Dziamska Lenart, J. Liberek, Poznań, s. 69–83.
Google Scholar

Raclavská J. et al., 2015, Pes v jazyce a myšleni, Ostrava.
Google Scholar

Sikora K., Gołdowski K., 2016, „Pożegnanie z rolą”, Kraków, s. 441–454.
Google Scholar

Skorupska-Raczyńska E., 2016, Kupić, nie kupić, potargować można... O kupiectwie, handlu i wymianie towarowej w przysłowiach polskich dawnych i współczesnych, [w:] Dialog z Tradycją, t. 5: Językowe świadectwa dawnej kultury materialnej, red. E. Młynarczyk, E. Horyń, Kraków, s. 345–362.
Google Scholar

Staszczak Z., 1987, Słownik etnologiczny: terminy ogólne, Warszawa.
Google Scholar

Steczko I., 2011, Językowe sposoby wyrażania aktu śmierci w dawnych inskrypcjach nagrobnych z Cmentarza Rakowickiego w Krakowie, „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Linguistica”, t. 6: Dialog z tradycją, cz. 1, s. 92–108.
Google Scholar

Steczko I., 2012, Frazeologia żalu w XIX-wiecznych inskrypcjach nagrobnych z Cmentarza Rakowickiego w Krakowie, [w:] Parémie národů slovanských. 6: sborník přispěvku 91 z mezinárodní konference konané v Ostravě ve dnech 9.–10. řijna 2012, red. L. Mrověcová, Ostrava, s. 224–233.
Google Scholar

Steczko I., 2015, Z ostatnim pożegnaniem... o napisach na szarfach żałobnych, [w:] Dialog z Tradycją, t. 4: Język – komunikacja – kultura, red. R. Dźwigoł, I. Steczko, Kraków, s. 403–420.
Google Scholar

Tambor J., 1991, Słownictwo i frazeologia odbiciem tendencji cywilizacji technicznej, „Język a Kultura”, t. 2: Zagadnienia leksykalne i aksjologiczne, red. J. Puzynina, J. Bartmiński, Wrocław, s. 65–70.
Google Scholar

Tokarski R., 1992, Obraz wsi utrwalony w języku, „Prace Filologiczne”, t. 37 , s. 269–280.
Google Scholar

Tokarski R., 1999, Przeszłość i współczesność w językowym obrazie świata, [w:] Przeszłość w językowym obrazie świata, red. A. Pajdzińska, P. Krzyżanowski, Lublin, s. 9–23.
Google Scholar

Treder J., 2005, Nazwy ptaków we frazeologii i inne studia z frazeologii i paremiologii polskiej, Gdańsk.
Google Scholar

Walczak B., 2016, Refleksje na marginesie motywacji tradycyjnych związków frazeologicznych, [w:] Dialog z Tradycją, t. 5: Językowe dziedzictwo kultury materialnej, red. E. Młynarczyk, E. Horyń, Kraków, s. 399–406.
Google Scholar

Wiśniewska H., 2003, Leksyka specjalistyczna w księgach przemyskich rymarzy (XVII–XVIII w.), „Rocznik Przemyski”, z. 1, s. 155–164.
Google Scholar

Wiśniewska H., 2004, Wyrazy socjolektu rzemieślników robić, robota i pochodne w XVII i XVIII wieku, „Annales Academiae Paedagogicae Cracoviensis. Studia Linguistica”, t. 2, s. 533–541.
Google Scholar

Wiśniewska H., 2015, Rzemieślnicy i rzemiosła w królewskim Przemyślu (zawodowe słownictwo i frazeologia) XVI–XVIII wieku, Przemyśl.
Google Scholar

Wysoczański W., 2005a, Nazwy zawodów i zajęć w porównaniach (na materiale frazeologii i paremiologii), [w:] Wyraz i zdanie w językach słowiańskich 5. Opis, konfrontacja, przekład, red. M. Sarnowski, W. Wysoczański, Wrocław, s. 443–452.
Google Scholar

Wysoczański W., 2005b, Językowy obraz świata w porównaniach zleksykalizowanych. Na materiale wybranych języków, Wrocław.
Google Scholar

Zajda A., 1999, Z historii polskiego słownictwa rzemieślniczego. Nazwy narzędzi stolarskich w kilku tekstach z okresu od początku XVII do początku XX wieku, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego”, t. 1226, „Prace Językoznawcze”, z. 19, s. 153–171.
Google Scholar

Zajda A., 2016, Dawne testamenty jako źródła do dziejów słownictwa z dziedziny kultury materialnej, [w:] Dialog z Tradycją, t. 5: Językowe dziedzictwo kultury materialnej, red. E. Młynarczyk, E. Horyń, Kraków, s. 203–227.
Google Scholar

Żuk G., 2010, Językowy obraz świata w polskiej lingwistyce przełomu wieków, [w:] Przeobrażenia w języku i komunikacji medialnej na przełomie XX i XXI wieku, red. M. Karwatowska, A. Siwiec, Chełm, s. 239–257.
Google Scholar

Żurawska-Chaszczewska J., 2014, Słownictwo rzemiosł skórzanych w polszczyźnie historycznej, Gorzów Wielkopolski.
Google Scholar

Inne teksty tego samego autora

1 2 > >>