O śląskiej frazeologii i paremiologii toponimicznej – raz jeszcze

Main Article Content

Renata Dźwigoł

Abstrakt

The article is a special continuation of the paper published in the previous volume of Studia Linguistica entitled “A little motherland” in the Light of Phraseology and Paremiology of Silesian Dialects. It contains the analysis of those phraseological units and proverbs found in dictio- naries documenting Silesian dialects which refer to the so-called rest of the world, namely the world which is not ‘a little motherland’ of a Silesian, but is situated outside its borders. The components of presented units are the names of Polish and foreign towns, regions, European and non-European countries, adjectives derived from these toponyms, as well as nouns de- noting the inhabitants of countries (ethnonyms). The units have been presented in the order which made it possible to show the spreading - in a geographical sense - of this world. Thus, the presentation of ‘the rest of the world’ contains the point of view of a Silesian, for whom ‘the little motherland’ is located in the centre of the world, while everything outside of it is perceived as more or less remote places. Silesian phraseology and paremiology presented in the article cannot become the basis for any far-reaching opinions on the image of this ‘rest of the world.’

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Dźwigoł, R. (2016) „O śląskiej frazeologii i paremiologii toponimicznej – raz jeszcze”, ANNALES UNIVERSITATIS PAEDAGOGICAE CRACOVIENSIS. STUDIA LINGUISTICA, (11). Dostępne na: https://studialinguistica.uken.krakow.pl/article/view/5161 (Udostępniono: 16 lipiec 2024).
Dział
Artykuły naukowe

Bibliografia

Adamowski J., 1999a, Nazwy miejscowości Lubelszczyzny w wybranych gatunkach folkloru, [w:] idem, Kategoria przestrzeni w folklorze, Lublin, s. 171–182.
Google Scholar

Adamowski J., 1999b, Ustanawianie, struktura i parametry przestrzeni językowo-kulturowej, [w:] idem, Kategoria przestrzeni w folklorze, Lublin, s. 13–28.
Google Scholar

Adamowski J., 2005, Językowo-kulturowy obraz miast polskich zawarty w przysłowiach, „Twórczość Ludowa”, nr 1/4, s. 30–37.
Google Scholar

Bizior R., 2014, Częstochowa w przysłowiach – o językowo-kulturowym obrazie miasta, [w:] Parémie národů slovanských VII, red. E. Mrhačová, J. Muryc, U. Kolberová, Ostrava, s. 49–56.
Google Scholar

Broda J., „Przysłowia cieszyńskie”, rękopis z 1956 r., Archiwum NKP. [skrót: Broda]
Google Scholar

Bystroń J.S., 1933, Przysłowia polskie, Kraków [szczególnie rozdział VI: Kraje i ludzie, s. 158– 212].
Google Scholar

Bystroń J.S., 1995, Megalomania narodowa, Warszawa, wyd. 2.
Google Scholar

Cinciała A., 1885, Przysłowia, przypowieści i ciekawsze zwroty językowe ludu polskiego na Śląsku w Księstwie Cieszyńskim, Cieszyn. [skrót: Cinciała]
Google Scholar

Czeszewski M., Foremniak K., 2011, Ludzie i miejsca w języku. Słownik frazeologizmów eponimicznych, red. M. Bańko, Warszawa.
Google Scholar

Derlich L., „Przysłowia i powiedzonka ze Śląska Cieszyńskiego”, rękopis z 1955 r., Archiwum NKP. [skrót: Derlich]
Google Scholar

Dźwigoł R., 2014, Pieśni ludowe z Suszca i okolic – „mała ojczyzna” a reszta świata, [w:] Lubelska pieśń ludowa na tle porównawczym, red. J. Bartmiński, B. Maksymiuk-Pacek, Lublin, s. 287–299.
Google Scholar

Dźwigoł R., 2015, „Mała ojczyzna” Ślązaka we frazeologizmach i przysłowiach gwarowych (Śląsk Cieszyński, Górny Śląsk, Śląsk Opolski), „Annales Uniwersitatis Paedagogicae Cracoviensis”. „Studia Linguistica”, t. 10, s. 15–39.
Google Scholar

Jaracz M., 2003a, O nazewnictwie geograficznym we frazeologii (na podstawie „Nowej księgi przysłów i wyrażeń przysłowiowych polskich” pod red. Juliana Krzyżanowskiego). Rekonesans badawczy, [w:] Metodologia badań onomastycznych, red. M. Biolik, Olsztyn, s. 447–456.
Google Scholar

Jaracz M., 2003b, Stereotyp onimiczny w przysłowiach polskich, [w:] Synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny, t. 2, Szczecin, s. 113–123.
Google Scholar

Karłowicz J., 1900–1911, Słownik gwar polskich, t. 1–6, Kraków. [skrót: Karł SGP]
Google Scholar

Kolberg O., 1977, Przysłowia, oprac. S. Świrko, Warszawa [2. wyd. LX tomu DWOK-u]. [skrót: Kolberg]
Google Scholar

Krawczyk-Tyrpa A., 2001, Tabu w dialektach polskich, Bydgoszcz.
Google Scholar

Księga przysłów, przypowieści i wyrażeń przysłowiowych polskich, zebrał i opracował Samuel Adalberg, Warszawa 1889–1894. [skrót: Adalberg]
Google Scholar

Nowa księga przysłów i wyrażeń przysłowiowych polskich, 1969–1972, t. 1–3, red. J. Krzyżanowski, Warszawa. [skrót: NKP]
Google Scholar

Nowa księga przysłów i wyrażeń przysłowiowych polskich, 1978, t. 4, oprac. S. Świrko, Warszawa. [skrót: NKP]
Google Scholar

Nowakowska A., Tomczak L., 2005, Funkcje nazw miejscowych w porównaniach frazeologicznych, [w:] Wyraz i zdanie w językach słowiańskich 5. Opis, konfrontacja, przekład, red. M. Sarnowski, W. Wysoczański, Wrocław, s. 269–274.
Google Scholar

Ondrusz J., 1954, Przysłowia i powiedzenia ludowe ze Śląska Cieszyńskiego, Czeski Cieszyn. [skrót: Ondrusz]
Google Scholar

Ondrusz J., 1960, Przysłowia i przymówiska ludowe ze Śląska Cieszyńskiego, Wrocław. [skrót: Ondrusz]
Google Scholar

Pelcowa H., 2005, Przestrzeń jako sposób postrzegania świata przez użytkowników gwary, [w:] Przestrzeń w języku i kulturze. Problemy teoretyczne. Interpretacja tekstów religijnych, red. J. Adamowski, Lublin, s. 125–205.
Google Scholar

Przymuszała L., 2013, Słownik frazeologizmów i typowych połączeń wyrazowych w gwarach śląskich, Opole. [skrót: Przymuszała]
Google Scholar

Przysłowia i mowy potoczne ludu polskiego w Szląsku, zebrał J. Lompa, Bochnia 1858 [http:// books.google.pl]. [skrót: Lompa]
Google Scholar

Rospond S., 1974, O frazeologii nazewniczej, „Prace Filologiczne”, t. 25, s. 469–476.
Google Scholar

Rutkowski M., 2012, Słownik metafor i konotacji nazw własnych, Olsztyn.
Google Scholar

Rymut K., 1987, Nazwy miast Polski, wyd. 2 uzup., Wrocław etc.
Google Scholar

Rymut K. (red.), 1997, Nazwy miejscowe Polski. Historia, pochodzenie, zmiany, t. 2, Kraków.
Google Scholar

Szutkowski T.J., 2009, Toponimy jako środki wtórnej nominacji (na materiale frazeologizmów z komponentem onomastycznym we współczesnym języku rosyjskim i polskim), „Acta Universitatis Wratislaviensis”, nr 3159, „Slavica Wratislaviensia”, t. 50, s. 275–283.
Google Scholar

Trzaskalik H., Przysłowia i powiedzenia ludowe z Suchej Górnej [Śląsk Cieszyński], rękopis z 1956 r., Archiwum NKP. [skrót: Trzaskalik]
Google Scholar

Tyrpa A., 2009, Regionalne uwarunkowania stereotypów etnicznych, [w:] Polszczyzna mówiona ogólna i regionalna, red. B. Dunaj, M. Rak, Kraków, s. 199–208.
Google Scholar

Tyrpa A., 2011, Cudzoziemcy i obce kraje w dialektach polskich, Kraków.
Google Scholar

Wallis S., 1960, Przysłowia i „pogodki” ludowe na Górnym Śląsku, Wrocław. [skrót: Wallis]
Google Scholar

Wysoczański W., 2014, Zbiory i opisanie przysłów z poszczególnych regionów Polski, [w:] Parémie národů slovanských VII, red. E. Mrhačová, J. Muryc, U. Kolberová, Ostrava, s. 95–106.
Google Scholar